Ciemne wzorce w banerach cookie - czego nie wolno robić
Ciemny wzorzec (dark pattern) to interfejs zaprojektowany tak, by wyprowadzić użytkownika w kierunku decyzji korzystnej dla właściciela strony, a nie dla niego. W banerach cookie jest to szczególnie kuszące: wystarczy pomalować „Akceptuj" na zielono, a „Odrzuć" schować w ustawieniach. Problem w tym, że taka zgoda nie jest dobrowolna, więc formalnie nie istnieje.
Skąd wiadomo, co jest zakazane
Nie z jednego przepisu, tylko z praktyki organów:
- TSUE, sprawa C-673/17 (Planet49) - zgoda z domyślnie zaznaczonego okienka jest nieważna. Stąd zasada: kategorie inne niż niezbędne muszą startować wyłączone.
- EDPB, raport Cookie Banner Taskforce (styczeń 2023) - zbiorcze stanowisko organów po fali skarg; opisuje konkretne wzorce uznane za naruszenie.
- CNIL - francuski organ prowadzi najbardziej konsekwentną linię, w grudniu 2024 kierując formalne wezwania do stron stosujących ciemne wzorce.
W Polsce UODO nie wydał odpowiednika wytycznych CNIL, więc to dorobek EDPB wyznacza standard, do którego warto się przymierzać.
Katalog wzorców, których lepiej unikać
- Nierówne przyciski - „Akceptuj wszystko" wyróżniony kolorem, „Odrzuć" jako szary tekst albo link. Odrzucenie powinno być dostępne na pierwszej warstwie i wyglądać tak samo.
- Zgoda schowana o kliknięcie dalej - akceptacja jednym kliknięciem, odrzucenie po wejściu w „Ustawienia" i odznaczeniu sześciu suwaków.
- Suwaki włączone domyślnie - wprost sprzeczne z wyrokiem Planet49.
- Cookie wall - brak dostępu do treści bez zgody. Traktuj jako rozwiązanie wysokiego ryzyka.
- Zmęczenie zgodą - baner wracający przy każdym wejściu po odmowie. Decyzję odmowną trzeba uszanować tak samo jak zgodę.
- Mylący język - „Zgadzam się na lepsze doświadczenie" zamiast informacji, że chodzi o profilowanie reklamowe.
Prosty test
Zadaj sobie jedno pytanie: czy odrzucenie zajmuje tyle samo kliknięć co akceptacja i czy oba przyciski wyglądają na równie realne opcje? Jeśli nie - masz ciemny wzorzec, niezależnie od tego, jak nazwiesz przyciski.
Zgodność wbudowana, nie do wyklikania
W CookieFox symetria przycisków nie jest ustawieniem, które można wyłączyć: „Odrzucam" stoi na pierwszej warstwie w tej samej klasie CSS co „Akceptuję", a kategorie inne niż niezbędne są twardo domyślnie wyłączone. Nie da się przez przypadek skonfigurować banera w sposób, który podważy zebrane zgody.
Zobacz, jak to wygląda. Więcej o wyborze narzędzia znajdziesz w tekście jak wybrać CMP.